Guardiola: Con trai của “bảng pha màu” hay kẻ cuồng tín mộng mơ?

Đặng Xá
Bình luận: 0Lượt xem: 785

Đặng Xá

Administrator
Nhân viên
Guardiola-01.png


(Cầu thủ) - Trải qua hành trình cùng Barcelona, Bayern Munich và hiện tại là Manchester City, thật dễ dàng để buông lời bỉ bai rằng Pep Guardiola đã quá may mắn như thể sinh ra trong bọc điều. Thực tế, Pep là con trai của một “bảng pha màu” và bắt đầu sự nghiệp huấn luyện tại Barca B, một đội bóng hạng Ba.


Guardiola-08.png



Guardiola-01-2.png



Tiếng Catalonia là một ngôn ngữ đẹp, gần với tiếng Pháp hơn tiếng Tây Ban Nha, có ngữ điệu như tiếng Bồ Đào Nha, và khi chạm đến tột đỉnh cảm xúc, đó là phiên bản trác tuyệt của tiếng Ý, thứ ngôn ngữ vẫn được ví von đẹp hơn cả hoa hồng. Trong tiếng Catalonia, “người thợ xây” được gọi là “bảng pha màu”, một ẩn dụ ngoạn mục của ngôn ngữ. Bảng pha màu cũng là “vũ khí” của họa sĩ. Để nói về Pep, không một chữ nào phù hợp hơn chữ ấy.


Cơ hội không phải là món quà sẵn có và vô tận. Nó chỉ dành cho những người xứng đáng. Guardiola là một trong số đó. Không thế lực siêu nhiên nào xếp đặt để cho vị chiến lược gia người Tây Ban Nha “hưởng thụ” hết ông lớn này sang ông lớn khác và mỗi năm đốt hàng trăm triệu euro vào TTCN. Mọi thứ đều bắt đầu từ con số không, thậm chí con số âm.


Trở về nửa sau của thập niên 2000, người Catalonia trải qua những năm tháng biến động đầy khó khăn. Tranh cãi về thể chế, sự xuống cấp của lòng tin, đi kèm với tham nhũng khiến xứ sở này trở nên nhếch nhác. Đỉnh điểm là đại án tham nhũng công quỹ của Fellix Millet, Giám đốc Cung âm nhạc Catalonia, nơi được xem là biểu tượng văn hóa và là niềm tự hào của người dân xứ sở này.


Cùng thời điểm, Barca, một biểu tượng khác của Catalonia, trên đà suy thoái dưới triều đại HLV Frank Rijkaard. Vị chiến lược gia người Hà Lan không còn đem về những chiến thắng và danh hiệu, phòng thay đồ trở nên hỗn độn với một loạt trụ cột ném hai chữ “nỗ lực” và “hy sinh” vào sọt rác. Ronaldinho là hiện thân cho sự trụy lạc ấy.


Joan Laporta, chủ tịch CLB bị Hội đồng thành viên bỏ phiếu bất tín nhiệm, với hơn 60% thành viên đòi ông từ chức. Đúng lúc ấy, Pep Guardiola được bổ nhiệm làm HLV trưởng đội một. Đó là bước ngoặt lịch sử của cả thế giới bóng đá chứ không chỉ riêng Barca.


Trở về một năm trước, Pep đồng ý đề nghị dẫn dắt Barca B, đội dự bị vừa rớt xuống hạng Ba Tây Ban Nha. Hãy nhớ: Hạng Ba. Đồng nghiệp ra sức can ngăn tay cựu danh thủ tập tọe vào nghề. “Pep, hạng Ba là địa ngục, nó chẳng liên quan gì đến thứ bóng đá mà cậu biết đâu”. “Họ không đưa kẹo cho cậu nhưng lại bắt cậu nhai đá đấy”.


Nhưng, Guardiola đồng ý đề nghị của Barca, vì tình yêu và đam mê. Pep sẵn sàng chết để được huấn luyện. “Tìm cho tôi một đội bóng”, ông nói với bạn bè, “Tôi cần được huấn luyện”. Lời đề nghị tiếp quản đội bóng hạng Ba chắc chắn là một quyết định khó khăn, nhưng Pep luôn quan niệm rằng cuộc sống dành cho những kẻ dám đương đầu thử thách và sẵn sàng mắc sai lầm. Nếu có thể, hãy trả giá cho lỗi lầm của bản thân chứ không phải lỗi lầm của người khác.


Guardiola-01-3.png



Không ai xem trọng sự thật cơ bản rằng, Guardiola là con trai của một “bảng pha màu”. Cha ông, Valenti, là biểu tượng trong ông về sự liêm chính và nỗ lực. Gia đình Pep, ở thị trấn Santpedor, đã đem đến cho ông những giá trị truyền thống cổ xưa, từ khi cha mẹ ông không có tiền cũng chẳng có tài sản để lại. Thứ duy nhất họ có thể để lại cho ông là nguyên tắc và phẩm giá.


Vậy nên khi đánh giá hoặc bình luận về Guardiola, hãy nhớ đằng sau bộ đồ thanh lịch và đắt tiền, trước hết ông là con trai của một “bảng pha màu”. Ẩn trong đôi giày da đắt tiền “made in Italia” vẫn là đôi chân trần trụi của tầng lớp cần lao.


Guardiola-09.png



Nhiệm vụ đầu tiên của Pep tại Barca B là chọn ra 23 cầu thủ trong hơn 50 cầu thủ thuộc biên chế. Đó không đơn thuần chỉ là chọn lọc theo nhiệm vụ của một nhà quản lý. Nước mắt lẽ lăn dài trên má những đứa trẻ to xác vẫn tin rằng bóng đá quan trọng hơn cuộc sống. Có 6 cái tên nằm trong diện “cầm đèn đỏ” được Pep giữ lại. Một trong số đó là Pedrito, người sau này được gọi là Pedro.


Trong trận đấu đầu tiên, một trận giao hữu, Barca B nhỏ bé vừa được cải tổ và rớt hạng, để thua Banyoles trên một sân cỏ nhân tạo, cạnh hồ nước xinh xinh. Ở trận đấu đó, chưa ai nhận ra nghệ thuật là ánh trăng lừa dối từ thứ bóng đá ma mị Pep áp dụng. Nhưng ở thời điểm ấy, nhiều người tin rằng phong thái thanh lịch quá mức của Guardiola, với tư cách là một cựu danh thủ có lối chơi tư duy thay vì sức mạnh, một phiên bản tiền vệ lùi sâu của thần tượng Michel Platini, ông sẽ không phù hợp để dẫn dắt Barca B, thậm chí là làm HLV.


Trước đó, người ta chưa từng thấy ai có phong thái huấn luyện như thế. Pep đứng cạnh hàng thủ, không ngừng chỉ trỏ và ra lệnh cho các học trò, bằng thứ ngôn ngữ siêu hình đối với những năm 2000. May là lũ trẻ như bọt biển để dễ dàng tiếp nhận cái mới lạ. Không phải ngẫu nhiên khi bắt đầu sự nghiệp cầm quân, Pep lại chọn “gõ đầu trẻ” là bước đi đầu tiên, đơn giản chúng biết “lắng nghe và học hỏi”.


Guardiola trong mơ cũng nói về bóng đá. Ông nghiên cứu về nhiều thứ chẳng liên quan sân cỏ và liên hệ với bóng đá. Đôi khi ông tạo cảm giác ông mã hóa mọi thứ và tìm ra công thức để áp dụng vào bóng đá, từ cách lấy hơi của Luciano Pavarotti đến tiếng hét của Lý Tiểu Long. Như thể bạn đưa cho một gã đầu bếp yêu nghề cái vợt bóng bàn, gã sẽ không đi đánh bóng bàn mà nghĩ xem làm thế nào sử dụng vợt như một cái chảo hoặc chí ít là cái muôi.


Guardiola-01-5.png



Sự tìm tòi về một thế giới khác không quá phổ biến trong giới thể thao đỉnh cao, kể cả những nhân vật huyền thoại. Pep có lẽ không biết những câu thơ khôn ngoan của Emily Dickinson: “Thành công dường như ngọt ngào nhất với những người không thành công”. Nhưng thật ra bóng đá rất khác các môn thể thao khác. Bóng đá là tổng hòa của các môn thể thao và sân cỏ chính là xã hội thu nhỏ. Vì thế, Pep mới thành công như ngày hôm nay.


Guardiola-10.png



Guardiola bị mê hoặc bởi hình bóng huấn luyện viên ngay trước khi ông nhận thức đầy đủ về công việc ấy. Trong bảng pha màu của Pep, sắc màu được pha trộn từ những con người đã ảnh hưởng đến ông từ thuở thiếu thời. Đó là những ông thầy ở La Masia như Ramón Casado, Antoni Marsal hay Oriol Tort. Tất nhiên, giáo lý xuyên suốt Pep hấp thụ tại Barca là tư tưởng Cruyff.


Khi trở thành cầu thủ, Pep học hỏi khả năng quản lý của Bobby Robson, đến độ chuẩn xác chiến thuật của Van Gaal, nền tảng để ông tiến gần hơn đến mô hình lý tưởng của Ajax Amsterdam của những Kanu, Kluivert, Overmars v.v..Tiếp theo, Brescia của Carlo Mazzone; đủ để ông biết trên đời có kiểu hợp đồng nếu Mazzone rời băng ghế chỉ đạo, Roberto Baggio chấm dứt hợp đồng ngay lập tức. Tại đây, ông cảm nhận niềm vui giản đơn của một đội bóng đấu tranh để tồn tại.


Trong trận đấu thứ ba tại La Liga, ở mùa đầu tiên dẫn dắt Barca, sau khi để thua Numancia và bị Racing cầm hòa trên sân nhà, các học trò của Pep bùng nổ đè bẹp Gijon 6-1. Hôm ấy, Pep đã có cuộc trò chuyện với Manolo Preciado, HLV đối phương. Dù chỉ là cuộc trò chuyện thoáng qua vẫn đủ sưởi ấm và bổ sung kinh nghiệp trong rạp xiếc túc cầu trên vòng đu quay của cuộc sống cho những người mới như Guardiola.


Và Pep không bao giờ quên những chi tiết ấy. Thậm chí quan tâm từng chút một. Ngày Tây Ban Nha vô địch World Cup, Pep không chạy đến ôm chầm lấy các học trò tại Barca, người ông chúc mừng là HLV Vicente Del Bosque. Đêm mà một người bạn đồng nghiệp rớt hạng ở La Liga, Guardiola tổ chức bữa tối giúp bạn xua đi niềm trống rỗng.


Sau khi giã từ sự nghiệp quần đùi áo số, trong nỗ lực tầm sư học đạo để theo nghề huấn luyện viên, Guardiola sang tận Argentina. Ông muốn biết nhiều hơn về Ricardo La Volpe, Marcelo Bielsa và “El Flaco” Menotti. Trong một buổi ăn tối riêng tại nhà hàng kiểu Bỉ, Menotti đang đợi Pep nói về bóng đá. “Vì vậy, bây giờ cậu muốn làm HLV”, ông nói.


Trước khi Guardiola kịp cất lời chú giải cho tín ngưỡng bóng đá của bản thân, Menotti gọi một ly whisky và bồi bàn mang cho công một cái ly cạn chứa đầy đá. Nhà cầm quân lừng lẫy lập tức nổi điên: “Cậu có thấy đầu gối tôi tệ thế nào không? Đầu gối tôi có sưng không? Tôi có bị bệnh không?”. Tay bồi bàn xấu số câm nín chẳng biết nói gì. “Hãy vứt đống băng này đi, làm ơn, và mang cho tôi một ly chỉ có whisky”, Menotti chốt hạ.


Guardiola há hốc mồm hấp thụ. Ông luôn bị mê hoặc bởi những người giỏi giao tiếp, những người biết cách tổng hòa trí tuệ, ngôn ngữ và cử chỉ để chuyển tải thông điệp một cách đầy cuốn hút và mê hoặc. Menotti nhanh chóng chỉ ra con đường Guardiola nên đi. “Đứng ngần ngại”, ông nói. “Trở thành một HLV. Ít nhất là như vậy, những cú vung tay vào không trung sẽ lan truyền thông điệp nhanh hơn”.


Cuộc trò chuyện với Marcelo Bielsa thậm chí còn khủng khiếp hơn. Nó kéo dài 11 giờ đồng hồ, sau bữa tiệc thịt nướng tại vùng ngoại ô Rosario. Hàng tá đề tài được thảo luận sôi nổi, tư vấn công nghệ, xem xét kỹ năng hay cách dàn dựng vị trí. Có những câu hỏi rất phức tạp: “Tại sao bạn, người biết tất cả thứ rác rưởi bao quanh thế giới bóng đá, sự xảo trá của một số kẻ nhất định, vẫn muốn quay lại đó, và đi vào nghề huấn luyện? Cậu có thích máu không?”. Pep trả lời không suy nghĩ: “Tôi cần máu”.


Guardiola-05.png



Marcelo Bielsa, một chiến lược gia quân phiệt, kiến trúc sư của sự hỗn loạn có hệ thống, đã có những lời động viên, nhưng cũng gieo rắc bất ổn trên đường đi. Ông giải thích lý do tại sao ông không cung cấp những cuộc phỏng vấn chuyên sâu cho cánh báo chí. Ông phản đối việc phục tùng các tập đoàn truyền thông có tầm ảnh hưởng.


“Tại sao tôi lại phải trả lời phỏng vấn một tờ báo lớn và từ chối trò chuyện với một anh chàng phóng viên, chỉ vì cậu ấy làm ở báo tỉnh lẻ? Tại sao tôi phải đến đài phát thanh lớn mỗi khi họ gọi cho tôi, thay vào đó lại không bao giờ đến những đài phát thanh nhỏ? Tiêu chí để làm một việc như vậy là gì?”, Bielsa vặn vẹo. Và sau ngày tiếp quản đội một Barca, Guardiola thông báo không cung cấp các buổi phỏng vấn độc quyền. Các nhà báo lớn tức điên vì chuyện này.


Guardiola-11.png



Guardiola-01-9.png



Nếu bóng đá là một tôn giáo, Pep là tên cuồng tín. Đúng hơn là kẻ truyền giáo cực đoan. Khi Pep đưa ra một hệ thống chiến thuật, ông đòi hỏi các học trò phải tin tưởng và tuân thủ tuyệt đối. Nếu Pep nhận thấy học trò thiếu cam kết, thờ ơ, thậm chí hoài nghi về ý tưởng bản thân, ông sẽ ủ rũ cả ngày.


Thế nên ông dễ dàng nổi đóa vì cái gọi là tiki-taka mà báo chí ra rả. “Tôi ghét cách chuyền bóng quẩn quanh, thứ gọi là tiki-taka đó. Nó chẳng có mục đích gì cả, rác rưởi mà thôi. Các cậu cần chuyền bóng với ý đồ rõ ràng, hướng thẳng tới khung thành đối phương”, ông nói.


Vì vậy, nếu còn nói về tiki-taka tức chẳng hiểu gì về Pep. Qua từng đội bóng dẫn dắt, Guardiola đều thực hiện nhiều điểm cách tân đấu pháp và gặt hái thành công đáng kể. Barca miễn bàn, tại Bayern Munich, từng có mùa giải Pep sử dụng thành thục 12 sơ đồ khác nhau. Đến Man City, sau những bài học về tốc độ, va đập và bóng hai, những đặc điểm của bóng đá Anh, Pep biến đội bóng này trở thành cỗ máy hủy diệt với 2 chức vô địch Premier League liên tiếp. Đừng chỉ nói chuyện tiền, chẳng có cục tiền nào biết đá bóng cả.


Pep là một chiến lược gia ám ảnh bởi tiểu tiết. Ông muốn kiểm soát mọi thứ có thể, vì vậy ông làm việc và suy nghĩ rất nhiều. Hãy nhớ cái cách Guardiola nổi khùng với Sterling trong những phút cuối trận derby Manchester, khi thế trận đã an bài.


Thậm chí, ông suy nghĩ đến độ phản tác dụng, như thể tẩu hỏa nhập ma. Đó là câu chuyện sau thất bại 0-1 của Bayern Munich trước Real Madrid tại bán kết Champions League 2013/14. Tại khách sạn, Guardiola và các thành viên ban huấn luyện Bayern bỏ bửa tối để thảo luận chiến thuật cho cuộc tái đấu đến 3 giờ sáng.


Sau khi tính toán hết mọi yếu tố, Guardiola nhận ra 3-4-3 là hệ thống khả dĩ nhất để Hùm xám ngược dòng tại Munich, với giả thuyết Real sẽ chơi phản công ở trận lượt về. “Dome, đừng để tôi thay đổi quyết định nhé. Đây là phương án duy nhất rồi”, Pep nói với trợ lý Domenec Torrent. Nhưng trong đêm ấy, trên chuyến bay trở lại Munich, Pep… đổi ý. Ông bỗng nhớ ra đã hơn 1 năm Bayern chưa sử dụng sơ đồ 3 hậu vệ, vì vậy vị chiến lược gia người Tây Ban Nha quyết định sử dụng sơ đồ 4-2-3-1.


Câu chuyện chưa dừng lại vì Pep một lần nữa đổi sơ đồ, trong áp lực đòi ăn tươi nuốt sống đối thủ của các học trò và bị huyễn hoặc bởi những câu chuyện ngược dòng thần kỳ của người Đức. Ông quyết định chuyển sang sơ đồ 4-2-4. Kết quả, Bayern bị Real dập cho tơi tả 4-0. Giữa lý trí và cảm xúc, thật tréo ngoe Guardiola lại trôi theo dòng cảm xúc. Kẻ cuồng tín ấy rốt cuộc vẫn còn rất mộng mơ.


Tất nhiên, những thất bại như vậy chỉ là hạn hữu, đánh giá tổng quát, câu chuyện kể trên chỉ để chứng minh sức suy nghĩ của Pep khủng khiếp như thế nào. Còn di sản của Pep trong thế giới bóng đá không chỉ là thành tích, kỷ lục hay khối lượng danh hiệu đồ sộ, di sản lớn nhất ông để lại là cả một cuộc cách mạng làm thay đổi cách nhìn của những người làm bóng đá.


Guardiola-01-11.png



Như Toni Kroos thừa nhận: “Pep là nhân vật quan trọng trong lịch sử bóng đá. Ông ấy đã khai sáng về tầm quan trọng của việc kiểm soát bóng. Nhiều HLV và quan chức các CLB đã đến Sabener Strasse, sân tập của Bayern để xem ông ấy huấn luyện và nói chuyện với ông về lối chơi mới mẻ ông tạo ra. Pep là người tiên phong, tạo ra cả lối đi cho HLV lẫn người hâm mộ”.

Đặng Xá
Đồ họa: Châu Minh
 

Bạn hãy đăng nhập hoặc đăng ký để phản hồi tại đây nhé.

Bên trên