Gegenpressing là gì? Rangnick khai sinh trường phái này như thế nào?

Đặng Xá
Bình luận: 0Lượt xem: 301

Đặng Xá

Member
Nhân viên
Bóng đá thế giới đang chứng kiến xu hướng cầm trịch của các nhà cầm quân người Đức, với phong cách máu lửa, lối chơi vừa khoáng đạt, vừa chặt chẽ được gọi là Gegenpressing. Nhưng Gegenpressing là gì và ngọn sóng tiên phong của các chiến lược gia Đức từ đâu mà ra. Câu trả lời là Ralf Rangnick, người sắp được bổ nhiệm làm HLV tạm quyền ở MU.


Rangnick, chiến lược gia đi trước thời đại​



Ở độ tuổi 19, khi các cầu thủ bắt đầu sự nghiệp chơi bóng thì Rangnick dần làm quen với công việc huấn luyện. Đến tuổi 25, Rangnick chính thức bước vào sự nghiệm cầm quân. Thế nên, sự nghiệp HLV của ông đã vắt qua được 5 thập niên, từ đầu những năm 1980 đến nay.


Khi Rangnick bắt đầu sự nghiệp, ông có thể xem là kẻ sinh bất phùng thời hay đúng hơn là đi trước thời đại. Việc tham gia làm HLV khi chưa bước qua tuổi băm và vốn dĩ không phải là một cầu thủ danh tiếng đều là những điều đại kỵ trong thời đại bóng đá cuối thế kỷ XX.


Giai đoạn đó, đã ngồi trên băng ghế chỉ đạo là phải thét ra lửa. Minh chứng cho xu hướng này là Di Stefano từng dẫn dắt Real Madrid, Johan Cruyff thì làm HLV Barcelona hay huyền thoại vĩ đại nhất lịch sử bóng đá Đức là Hoàng đế Franz Beckenbauer từng dẫn dắt cả Bayern Munich lẫn Die Mannschaft.


Tuy nhiên, ngày nay công việc HLV ngày càng được chuyên môn hóa. Đa số các nhà cầm quân nổi bật nhất đương đại đều có một quá khứ làng nhàng khi còn là cầu thủ. Tuchel, Klopp, Mourinho là ví dụ. Dĩ nhiên, vẫn có những trường hợp huyền thoại sân cỏ tiếp tục thành công trong con đường huấn luyện.


Ngoài ra, các HLV sớm định hướng con đường và đi theo nghề cầm quân khá sớm. Điều đó khiến độ tuổi HLV ngày càng trẻ. Nếu như 20-30 năm trước, hình ảnh quen thuộc trên băng ghế huấn luyện là những vị chiến lược gia đạo mạo, râu tóc bạc phơ thì ngày nay, nhiều HLV là trung niên sung mãn và cường tráng.


Gegenpressing-Rangnick-01-725x483.jpg

Rangnick từng phản bác Beckenbauer để bảo vệ quan điểm cá nhân


Ví dụ tiêu biểu nhất cho sức trẻ trên băng ghế HLV là Julian Nagelsmann, người đang dẫn dắt Bayern Munich sau 3 năm dẫn dắt RB Leipzig và 4 năm làm HLV Hoffenheim. Nagelsmann năm nay 34 tuổi, trẻ hơn Ronaldo 2 tuổi và bằng tuổi Messi. Chiến lược gia này cùng với Thomas Tuchel chính là những đệ từ chính tông của Rangnick.


Chính tân HLV MU cũng lý giải vì sao việc tích lũy kinh nghiệm huấn luyện ngay từ khi còn trẻ là điều rất quan trọng: “Các HLV hàng đầu không chỉ là những nhà lãnh đạo giỏi của đội bóng mà còn là chuyên gia trong những lĩnh vực khác nhau của môn bóng đá. Nếu nhìn vào Bundesliga, quá nửa trong số 18 chiến lược gia đang cầm quân có sự nghiệp cầu thủ nhạt nhòa. Kỹ năng của họ chỉ thực sự phát triển khi chuyển qua làm HLV ở hệ thống đào tạo trẻ”.


Bên cạnh đó, triết lý bóng đá của Rangnick cũng khác biệt hoàn toàn so với thời đại, đặc biệt là thứ bóng đá cổ hủ và cứng nhắc của người Đức. Và điều đáng nói, chính bản thân ông muốn thế. “Tôi muốn đội bóng của tôi chơi theo cách khác”, ông chia sẻ.


Nhưng chẳng những thập niên 80, đến cuối thập niên 90, triết lý bóng đá Rangnick theo đuổi vẫn bị phủ nhận và mỉa mai. Tháng 12/1998, ông đã có cơ hội trình bày triết lý bản thân trên kênh truyền hình Đức, ZDF SportsStudio TV. Không lâu sau, ông được gọi là “Giáo sư bóng đá”, theo nghĩa giễu cợt.


“Phản ứng của giới truyền thông thật dị thường”, Rangnick kể lại. “Về cơ bản, từ 30 năm nay, Franz Beckenbauer đã đặt ra tiêu chuẩn cho hầu hết các đội bóng Đức khi ông ấy xây dựng tượng đài cho vị trí hậu vệ quét (libero-sweeper) của riêng mình”.


“Bản thân Franz thậm chí còn nói vào những năm giữa thập niên 90 rằng bạn không thể chơi với hàng hậu vệ 4 người theo phương pháp phòng ngự khu vực (zone-marking) vì các cầu thủ Đức sẽ không hiểu phương pháp này. Tôi tự hỏi, tại sao cầu thủ Đức lại kém thông minh hơn so với cầu thủ Bỉ, Tây Ban Nha hay Hà Lan? Đối với tôi, lý giải này không hề hợp lý?”.


Gegenpressing-Rangnick-02-725x470.png

Gegenpressing đánh vào giai đoạn chuyển trạng thái từ phòng ngự sang tấn công của đối phương


Rangnick, người tiên phong trong trường phái gegenpressing​



Một nhân vật cụ thể và một đội bóng cụ thể đã truyền cảm hứng cho Rangnick trong nhiều năm đầu sự nghiệp HLV là Helmut Gross. Ông là vị cố vấn có tầm ảnh hưởng lớn và tạo ra cuộc cách mạng trong lòng bóng đá Đức.


“Ông ấy đã giới thiệu cho tôi kỹ thuật phòng ngự khu vực theo định hướng bóng (ball-orientated zone-marking), kỹ thuật đã được AC Milan (thời đỉnh cao của Sacchi) áp dụng. Chúng tôi đã nghiên cứu Milan hàng giờ cho đến đêm khuya, và mọi chuyển trở nên rõ ràng rằng đây chính là phong cách tôi muốn đội bóng của tôi thi đấu”.


Và như vậy, gegenpressing ra đời.


Một người khác cũng có ảnh hưởng cực lớn đến triết lý của Rangnick là nhà cầm quân tài danh người Liên Xô cũ, Valeriy Lobanovskyi.


Cơ hội giao hữu với Dynamo Kyiv của Valeriy Lobanovskyi tại trại huấn luyện mùa đông Sportschule Ruit của Backnang vào năm 1984 đã mang đến khoảnh khắc đáng nhớ tiếp theo trong sự nghiệp của Rangnick.


Đội bóng Ukraine chơi với một hệ thống khoanh vùng và dồn ép phức tạp, và tiền vệ phòng ngự Rangnick đã hoàn toàn bị áp đảo bởi những đợt lên bóng của đối thủ. Cảm giác như thể họ có “một hoặc hai người nữa” trên sân so với đội bóng của ông.


Sau trận đấu, Rangnick đến xem Kyiv tập luyện tại Ruit mỗi mùa Đông với một cuốn sổ ghi chép, cố gắng tìm hiểu xem họ đang làm gì và như thế nào.


Một câu chuyện khác, Klopp tuy rất nổi tiếng với Gegenpressing nhưng thực tế được truyền cảm hứng từ chính Rangnick.


Ralf nhớ lại khoảng thời gian đó một cách trìu mến. “Những gì chúng tôi đã làm ở Hoffenheim có rất nhiều ảnh hưởng đến bóng đá Đức. Tôi nhớ trong năm đầu tiên của chúng tôi ở Bundesliga năm 2008, chúng tôi đã thi đấu với Borussia Dortmund dưới thời Jurgen Klopp, người đã từ Mainz đến Dortmund, và chúng tôi đã đè bẹp họ với tỷ số 4-1.


Chúng tôi có thể dễ dàng ghi sáu hoặc bảy bàn, bởi vì chúng tôi liên tục ép họ trong cả trận đấu. Tuần sau, Jurgen nói rằng đây chính xác là phong cách bóng đá mà anh muốn chơi với Dortmund trong tương lai. Trong hai năm tiếp theo, anh ấy đã phát triển đội bóng của mình một cách ấn tượng đến mức họ đã giành được 2 cú đúp quốc nội liên tiếp".


Gegenpressing-Rangnick-03-725x408.jpg

Klopp chịu nhiều ảnh hưởng từ Rangnick


Vậy gegenpressing là gì?



Theo Rangnick lý giải: “Nó rất đơn giản. Đó là phong cách bóng đá rất chủ động, tương tự cách Dortmund và Liverpool dưới thời Klopp thực thi. Chúng tôi muốn áp sát tầm cao, với áp lực chống phản công dữ dội. Và khi chúng tôi có bóng, chúng tôi không bao giờ chuyển ngang hay chuyển lui”.


Thấy vậy nhưng không phải vậy. Chẳng phải ngẫu nhiên Rangnick mất 30 năm để triết lý của ông từ chỗ bị chê bai lại được thừa nhận, thậm chí còn được tôn sùng như một lối đá thời thượng đang thống trị bóng đá thế giới.


Bởi lẽ, gegen-pressing thực sự là một lối đá tinh kỳ, tối tân và biến hóa. Gegen-pressing là thủ nhưng lại là công. Không bóng nhưng lại dồn ép. Và chính là khắc tinh đưa lối chơi kiểm soát và định hướng vị trí vẫn bị nhầm tưởng là tiqui-taca đi vào dĩ vãng.


Diễn giải lại lần nữa, gegenpresssing, về mặt khái niệm nôm na là tổ chức gây áp lực (pressing) chống phản công. Một cách gọi khác là phản-phản công. Phương cách của gegenpressing là tổ chức pressing tầm cao một cách quyết liệt ngay sau khi để mất bóng. Mục đích thứ nhất là chống phản công, đương nhiên. Nhưng đồng thời cũng nhằm tấn công.


Bởi lẽ, nếu đoạt lại được bóng, đồng nghĩa một cơ hội ăn bàn rất rõ ràng được mở ra. Vì đội hình đối phương thời điểm này không còn co lại phòng ngự mà đang chuyển trạng thái mở rộng cự ly để phản công, tức để lộ vô vàn khoảng trống. Vì thế, HLV Jurgen Klopp từng nói: “Gegenpressing là tiền vệ kiến thiết xuất sắc nhất”. Đó cũng là lý do tại sao Liverpool thành công rực rỡ với 1 chức vô địch Champions League, 1 danh hiệu Premier League nhưng không cần những tiền vệ tổ chức xuất chúng.


Hiểu rõ hơn nữa, nếu phản công là lối chơi đánh vào giai đoạn chuyển trạng thái từ tấn công sang phòng ngự thì gegenpressing – phản phản công, nhắp vào giai đoạn chuyển trạng thái từ phòng ngự sang tấn công của đội phương.


Lưu ý, bóng đá có 4 trạng thái: Tấn công – chuyển trạng thái từ tấn công sang phòng ngự - phòng ngự - chuyển trạng thái từ phòng ngự sang tấn công. Và chuyển trạng thái chính là thời điểm dễ tổn thương nhất của một đội bóng vì các cậu thủ phải đổi vị trí nên cự ly đội hình rất lỏng lẻo.


Gegenpressing-Rangnick-04-725x470.png

Quy tắc 6 giây được Pep áp dụng ở Barca cũng là một cách Gegenpressing


Ngoài ra, gegenpressing cũng rất đa dạng chứ không phải chỉ có một kiểu gegenpressing. Tạm thời có thể chia lối đá này ra làm 4 loại:


Thứ nhất là gegenpressing hướng đến một bắt một. Trong phong cách này, sau khi mất bóng, các cầu thủ lập tức áp sát toàn bộ cầu thủ đối phương trong tầm gây áp lực, bao gồm cả cầu thủ có bóng. Bayern thời Juyp Heynckes sử dụng lối gegenpressing này.


Thứ hai là gegenpressing hướng đến vây không gian. Cách này hướng tới vị trí cầu thủ đang cầm bóng của đối phương, vây ráp sao cho bịt kín mọi không gian khiến cầu thủ này có thể đi bóng hoặc chuyền bóng. Dortmund của Klopp chính là đại diện tiêu biểu cho phương pháp gegenpressing này.


Thứ ba là gegenpressing hướng đến bắt đường chuyền. Cách này không vây rát cầu thủ cầm bóng mà tạo ra bẫy để cầu thủ này chuyền bóng. Từ đó cắt đường chuyền và tổ chức tấn công. Barca thời Pep Guardiola sử dụng cách này.


Thứ tư là gegenpressing hướng đến trái bóng. Cách này thô sơ và hỗn loạn nhất, khi tất cả các cầu thủ đều tức tốc đuổi theo trái bóng sau khi để mất. Hà Lan tại World Cup 1974 chính là sử dụng lối gegenpressing này.


Sự thừa nhận cho gegenpressing và Rangnick​



Ngày nay, gegenpressing đã trở thành mốt chiến thuật thời thượng được tất cả các HLV áp dụng. Tuy nhiên, lật ngược vấn đề, tại sao Rangnick đã tiên phong cho lối đá này từ 30 năm trước nhưng đến thập niên 2010 mới được thừa nhận rộng rãi?


Câu trả lời là có 2 nguyên nhân chính. Trước nhất là sự thủ cựu của người Đức, như chính Rangnick đã nói không ai cả gan phá bỏ tượng tài Beckenbauer. Suốt nhiều năm liền, Die Mannschaft đúng nghĩa là cỗ xe tăng ù lì, cục mịch, với những cầu thủ to cao, thô ráp.


Hầu hết họ, sống chết giữ vị trí. Chạy biên bám hành lang. Tiền đạo đá cắm. Hậu vệ phòng ngự. Duy chỉ có vị trí hậu vệ quét do Beckhenbauer khai sinh có đặc quyền di chuyển tự do theo trục trung lộ. Đến sau thất bại thảm hại tại Euro 2000, bóng đá Đức mới “xét lại” và quyết định cải tổ sâu rộng. Từ đó triết lý của Rangnick mới được tiếp thu và đón nhận. World Cup 2002 chính là đỉnh cao cuối cùng Cỗ xe tăng với nguyên ngữ nghĩa, khi có hậu vệ quét và những cầu thủ giữ nguyên vị trí trên sân, gặt hái thành công.


Thứ hai, là thể lực. Gegenpressing đòi hỏi thể lực rất cao vì phải chạy rất nhiều. Những năm cuối thập niên 1990 đầu 2000, cầu thủ chưa đủ thể trạng để đáp ứng yêu cầu này. Bên cạnh đó, không phải cứ chạy là ra chiến thuật. Các cầu thủ cũng cần được rèn luyện kỹ càng, bởi gegenpressing là lối đá đòi hỏi tính đồng bộ và phối hợp cực cao, trong khi người Đức như đã nói, bao nhiên năm ăn sâu vào trí óc là khái niệm giữ vị trí.


Nhưng rốt cuộc, khi bóng đá ngày càng phát triển về mọi mặt, gegenpressing và Rangnick cuối cùng đã được thừa nhận với những phần thưởng xứng đáng.
 

Bạn hãy đăng nhập hoặc đăng ký để phản hồi tại đây nhé.

Bên trên