Editor's Pick

FIFA, trọng tài và những vết nhơ muôn đời tại World Cup 2002 trên quê hương thầy Park

World Cup là đỉnh cao nhất của bóng đá, là giải đấu được hàng tỷ người theo dõi, là nơi để môn thể thao vua thể hiện những gì tốt đẹp nhất, tinh túy nhất, đẳng cấp nhất, và là hình mẫu cho mọi giải đấu khác noi theo.

World Cup 2002, vinh quang hay nỗi nhục của tuyển Hàn Quốc?

Hungary của Puskas hay Hà Lan của Cruyff là những đội bóng vĩ đại, nhưng là những đội bóng thất bại vĩ đại nhất vì chưa từng vô địch World Cup. Thành tích cao nhất của họ là á quân. Luật thay người, thẻ phạt, bình xịt đánh dấu đều được áp dụng phổ biến sau World Cup. Các xu hướng chiến thuật cũng chỉ có thể đi vào huyền thoại khi thành công tại World Cup. Sơ đồ 4-4-2 của người Anh, Catenaccio của người Ý, Total Futbol của Hà Lan, tiqui-taca của Tây Ban Nha. Pele và Maradona vĩ đại nhất lịch sử túc cầu vì 1 người là huyền thoại duy nhất vô địch World Cup 3 lần còn 1 người là huyền thoại tạo dấu ấn sâu đậm nhất ở một kỳ World Cup. Và Brazil được xem là đội tuyển bóng đá vĩ đại nhất hành tinh đơn giản vì họ vô địch World Cup nhiều nhất, với tổng cộng 5 lần.

Nói cách khác, World Cup là nơi các quan chức bóng đá, đặc biệt là lãnh đạo Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA), cơ quan quản lý cao nhất của môn thể thao này phải hạn chế tuyệt đối mọi tệ nạn, từ doping, bạo lực, phân biệt chủng tộc, dàn xếp tỷ số cho đến thiên vị, bất công. Nhưng đó chỉ là lý thuyết. World Cup rốt cuộc vẫn xuất hiện không ít vết nhơ. Trong đó, nhơ nhuốc bậc nhất là World Cup 2002, giải đấu được tổ chức 20 năm trước tại Nhật Bản & Hàn Quốc. Đó là lần đầu tiên giải đấu bóng đá lớn nhất hành tinh được tổ chức ở châu Á, cái nôi lớn của nền văn minh nhân loại. Đáng tiếc, giải đấu đã diễn ra một cách thiếu văn minh, ít nhất là trong mắt người châu Âu.

Cựu chủ tịch FIFA Sepp Blatter không ít lần vướng vào những vụ bê bối

Tại kỳ World Cup diễn ra cách đây 20 năm đó, đội tuyển Hàn Quốc dưới sự dẫn dắt của HLV Guus Hiddink nhận được sự cổ vũ hết sức cuồng nhiệt của khán giả nhà đã chạm trán đội tuyển Tây Ban Nha tại tứ kết. Hàn Quốc đáng ra thua 3-0, nhưng thực tế giành chiến thắng sau loạt đá luân lưu, vì cả 3 bàn thắng của La Roja đều không được công nhận. Bàn đầu tiên bị trọng tài Gamal Ghandour, người Ai Cập, từ chối một cách khó hiểu. Bàn thứ hai bị thổi phạt việt vị, dù chưa việt vị. Và bàn thứ ba là kinh điển nhất, Morientes bật cao đánh đầu tung lưới đội chủ nhà nhưng trọng tài cho rằng bóng đã đi hết đường biên ngang khi Joaquin đột phá xuống đáy biên và tạt vào bên trong. Dĩ nhiên, băng ghi hình cho thấy trái bóng còn cách đường kẻ biên ngang cả gang tay. Ngoài ra, nhiều quyết định chống lại Tây Ban Nha được ông vua áo đen đưa ra trong trận đấu đó. Một vụ bê bối thực sự.

Tuy nhiên, nếu so với những gì đội tuyển Italia phải hứng chịu ở trận đấu trước đó với Hàn Quốc ở vòng 1/8 thì Tây Ban Nha còn được đội chủ nhà đối xử fair-play chán. Chỉ 3 phút sau khi bóng lăn, trọng tài người Ecuador, Byron Moreno đã cho đội bóng xứ sở kim chi được hưởng phạt đền, khi Seol Ki-hyeon ngã một cách bí ẩn trong vòng cấm địa Azzurri. May thay, Gianluigi Buffon, thủ thành huyền thoại của bóng đá Italia nhưng thực ra không giỏi bắt phạt đền, lần đó lại may mắn cản được quả đá 11m của đối phương.

Trọng tài Byron Moreno gây ra nhiều phẫn nộ khi thiên vị đội chủ nhà

Tuy nhiên, ngay cả thần may mắn cũng không cứu nổi đoàn quân thiên thanh trước sự vây ráp của đoàn quân hắc ám, đứng đầu là ông vua áo đen người Ecuardo ngày hôm ấy. Moreno đưa ra những phán quyết có lẽ đến thượng đế cũng phải phì cười vì ngớ ngẩn còn thần Công Lý phải xấu hổ tột cùng bởi tên môn đệ bất hảo. Paolo Maldini đã bị đá vào đầu và Alessandro Del Piero bị thúc cùi chỏ vào mặt, nhưng không có bất kỳ hình phạt nào được đưa ra cho các tuyển thủ Hàn Quốc. Sau đó, Francesco Totti, với một thẻ vàng, đã bị truất quyền thi đấu với thẻ vàng thứ hai do lỗi ăn vạ, mặc dù rõ ràng Hoàng tử thành Rome bị đốn ngã. Và trong hiệp phụ, Damiano Tommasi ghi một bàn thắng hợp lệ nhưng bằng cách lạ kỳ, đã bị trọng tài từ chối vì lỗi việt vị.

Mọi chuyện càng trở nên man rợ hơn bởi sau mỗi tình huống Hàn Quốc được hưởng lợi, CĐV trên sân lại hò hét phấn khích. Tình yêu dân tộc đã khiến họ trở nên mù quáng và hành động cổ vũ lại trở thành hình ảnh của đám đông khát máu như ở đấu trường Trung Cổ trong phim ảnh mà thực tế do các đạo diễn tưởng tượng ra. Nhưng còn có một tình tiết ngay cả những đạo diễn giàu sức tưởng tượng nhất cũng không thể nghĩ đến là thật tình cờ và bất ngờ, đó là các tổ trọng tài điều khiến các trận đấu của đội tuyển Hàn Quốc trong suốt hành trình “lịch sử” vào đến tận bán kết World Cup của đội bóng này, điển hình là vị trọng tài Moreno, lại không hề bị FIFA truy cứu. Thậm chí một lời khiến trách cũng không.

Những quyết định của trọng tài Byron Moreno đều gây bất lợi cho Italia

Dù vậy, tiếng còi méo tại World Cup 2002 có thể không khiến Moreno phải trả giá nhưng nhân cách thô bỉ của vị trọng tài này rốt cuộc cũng phải đền tội. Lưới trời tuy thưa nhưng khó lọt! FIFA không trừng phạt Moreno nhưng LĐBĐ Ecuador thì có, với quyết định đình chỉ công tác của ông vua áo đen này vì một loạt quyết định sai lầm và khả nghi. Gần 10 năm sau, Moreno thậm chí còn bị bắt tại sân bay JFK của Mỹ vì tội tàng trữ 6kg heroin và bị kết án 2,5 năm tù. Chỉ chứng đó tội danh cũng đủ để thấy tư cách của vị trọng tài người Ecuador này thấp tới mức nào.

FIFA yêu tìm cách, ghét kiếm lý do

Nhưng từ bấy đến nay, trong mắt FIFA, Moreno dường như trong veo như pha lê. Thế mới có chuyện vụ bê bối còi méo tại World Cup 2002 chưa hề bị lật lại hồ sơ. Thật hết sức khó hiểu hoặc chỉ có thể giải thích theo một kiểu: Yêu tìm cách, ghét kiếm lý do.

Những thảm họa kiểu Ghandour và Moreno chỉ là điển hình trong vô vàn trường hợp FIFA ngó lơ công tác trọng tài do chính cơ quan quyền lực nhất của thế giới bóng đá chịu trách nhiệm. Điều đó vô hình trung tạo nên hình ảnh ẩn dụ FIFA muốn thông qua hình ảnh các ông vua áo đen để thể hiện quyền lực tối thượng và miễn truy cứu trong làng túc cầu. Tất nhiên, trong mẽ bề ngoài, LĐBĐ thế giới luôn thể hiện nỗ lực tạo ra sự công bằng và liêm chính trên sân cỏ. Điển hình là sự xuất hiện của VAR.

Một trong những lý do ra đời của VAR đó là mang tới sự công bằng

Rất nhiều người nhầm tưởng VAR, viết tắt của cụm từ video assistant referee, là công nghệ, nên hay gọi là “công nghệ VAR”. Mà đã là công nghệ thì phải tối tân và chính xác tuyệt đối. Giống như công nghệ Goal-line hay công nghệ Mắt diều hâu. Thực ra, ở VAR chẳng có từ công nghệ (technology) nào cả và hoàn toàn được phát quyết bởi con người, cụ thể là các trọng tài. Có chăng các trọng tài sử dụng băng ghi hình (video) để xem chậm lại tình huống một cách rõ ràng hơn để đưa ra quyết định. Cụ thể ở đây là 4 kiểu tình huống:

  • Xác định các bàn thắng và các lỗi phạm phải trong pha tấn công, như việt vị hay phạm lỗi
  • Quyết định thổi phạt đền (không áp dụng cho các lỗi khác, trừ các trường hợp bên dưới)
  • Quyết định rút thẻ đỏ trực tiếp (không áp dụng cho thẻ vàng thứ hai)
  • Nhầm lẫn cầu thủ trong việc rút thẻ đỏ hoặc thẻ vàng hoặc trong các tình huống khác

Tuy nhiên, như thế nào là lỗi rõ ràng?! Không ai có thể trả lời được trong một môn thể thao bao la và định tính như bóng đá. Lực tác động bao nhiêu là trở thành pha phạm lỗi đốn ngã đối phương. Tay dang như thế nào, hốc nách bao độ gọi là phạm lỗi để bóng chạm tay. Hoặc đơn giản nhất, cầu thủ phản ứng quyết liết tới cỡ nào thì bị gọi là thái quá?! Dù có đơn vị đo lượng, là Newton, là độ, hay không có đơn vị đo lương, quyết định cuối cùng vẫn nằm ở cảm tính của trọng tài.

Thế nên, việc số hóa hoặc công nghệ hóa bóng đá suy cho cùng không thể khiến môn thể thao giàu ý chí này trở nên minh bạch hơn. Một Moreno vẫn có thể xuất hiện trong thời đại ngày nay bất chấp sự hiện diện của VAR nếu ông ta quyết tâm trù dập hoặc thiên vị. Thế nên, Zidane từng nói: “Thật chán ngắt. Bóng đá mất đi những cảm xúc. Nếu đưa ra quyết định ngay lập tức, tốt thôi. Nhưng phải 3, 4 phút sau trọng tài mới đưa ra quyết định thì đó là chuyện kỳ lạ”. Pep Guardiola còn cực đoan hơn với phát biểu: “Với các trọng tài được hỗ trợ bởi công nghệ thậm chí còn gây nhiều tranh cãi hơn. Tôi đã nói nhiều lần tôi có một danh sách rất dài về những quyết định tranh cãi của VAR. Mỗi cuối tuần là một mớ hổ lốn lớn. Trong các trận khác, đó cũng là một mớ hỗn độn”.

Sự ra đời của VAR gây ra nhiều tranh cãi trên thế giới

Để dọn dẹp mớ hỗn độn ấy, chỉ có cách FIFA phải sinh ra chế tài xử phạt nghiêm minh với chính các trọng tài, điều họ vẫn chưa làm được, thậm chí ngược lại còn có phần cưng chiều những vị sứ giả trên sân của chính họ. Và cũng đừng quên, tự thân FIFA cũng chưa phải là một cơ quan liêm chính với hàng tá vụ bê bối tham nhũng.

Tác giả
“A second miracle is happening in the case of Elian, … It seems that God is guiding us.” – Raul
×
“A second miracle is happening in the case of Elian, … It seems that God is guiding us.” – Raul
Latest Posts
Đăng ký
Nhận thông báo cho
guest
0 Comments
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận

Comment here